Aktualnie jesteś:

Słownik terminów

Przegląd kilku terminów odnoszących się do żeglarstwa

Dziób – przednia część kadłuba każdej jednostki pływającej, w przekroju poprzecznym najczęściej w kształcie zbliżonym do powiększającego się trójkąta, rzadziej prostokąta lub trapezu (np. przy łodziach płaskodennych). Na współczesnych, dużych okrętach podwodnych dziób ma kształt zbliżony do połowy kuli.
Niektóre jednostki posiadają identyczny dziób i rufę, co zapewnia jednakowe warunki pływania w obu kierunkach:
* promy rzeczne nie muszą wówczas się obracać w celu zmiany kierunku płynięcia,
* żaglowce z jednym pływakiem bocznym (proa) pływają jednym halsem zamieniając przy zwrocie dziób z rufą.

Rufa – ogólne pojęcie całości tylnej części jednostki pływającej, zarówno w jej części nawodnej, jak i podwodnej. Rufa może być zakończona prostopadle względem lustra wody, pochylać się do przodu jednostki, lub wystawać do tyłu, tworząc tym samym nawis rufowy.
Niektóre jednostki posiadają identyczny dziób i rufę, co zapewnia jednakowe warunki pływania w obu kierunkach:
* promy rzeczne nie muszą wówczas się obracać w celu zmiany kierunku płynięcia,
* żaglowce z jednym pływakiem bocznym (proa) pływają jednym halsem zamieniając przy zwrocie dziób z rufą.

Stępka - główny wzdłużny element konstrukcyjny szkieletu statku wodnego. Stępka występuje w postaci belkowej i płaskiej. Na stępce opierają się wręgi, a na żaglowcach w nadstępkach także pionowe maszty.
Stępka belkowa - zwana zwykle kilem, jest dziedzictwem po statkach o konstrukcji drewnianej. Poza funkcją konstrukcyjną kil stanowi też balast, służący do obniżenia środka ciężkości kadłuba, a w konsekwencji stabilizacji jednostki. Stosowany głównie w jednostkach morskich (wykonanych z innego materiału niż stal lub małych stalowych) - na śródlądziu częściej stosowany jest miecz.
Stępka płaska - Stosowana w dużych statkach stalowych o podwójnym dnie lub statkach mniejszym o dnie pojedynczym. Za odmianę stępki płaskiej uważa się stępkę tunelową, której konstrukcja składa się z dwóch równo oddalonych od płaszczyzny symetrii wzdłużników. Nazwa pochodzi od tunelu powstającego po zamontowaniu do wzdłużników poszycia dna zewnętrznego i wewnętrznego. W stępce tunelowej znajdują się rurociągi, przewody elektryczne i zawory.
Ciekawostki - Powiedzenie stoczniowców: położyć stępkę – oznacza zakończenie pierwszego etapu budowy statku (przygotowanie pierwszej partii elementów) i rozpoczęcie montażu kadłuba, zwykle wiążące się z uruchomieniem transzy płatności po potwierdzeniu wykonania tego etapu.
Powiedzenie żeglarskie: stopy wody pod kilem – używa się na pożegnanie żeglarzy wychodzącego w rejs.

Szekla - (szakla, szekiel, szakiel)- metalowa klamra w kształcie litery "U" lub "Ω", tworząca zamknięty obwód, otwierany i zamykany za pomocą śruby lub sprężynowej zapadki, służąca do łączenia elementów takielunku, np. liny z żaglem oraz szybkiego i czasowego łaczenia lin zakończonych okiem, łańcuchów i ich kombinacji.

Wanta (z niem. want) to lina należąca do olinowania stałego, stabilizująca maszt w pionie w płaszczyźnie zbliżonej do płaszczyzny poprzecznej względem płaszczyzny symetrii statku. Spina górną część masztu z burtą. Wanty występują symetrycznie parami na obu burtach, a na większych jachtach i żaglowcach jest ich zwykle kilka par w niedalekiej odległości od siebie na burcie. Ponadto z jednego miejsca na burcie wychodzi zwykle kilka want dochodzących do masztu na różnych wysokościach (np. do miejsc łączenia elementów masztu wieloczłonowego, lub do rozpórek want biegnących wyżej). Obecnie na wanty stosowane są wyłącznie liny stalowe. Jeśli want jest kilka, to mogą być połączone poprzecznymi linami (wyblinkami) tworzącymi szczeble drabinki umożliwiającej wspinanie się na maszty.
Poszczególne wanty noszą nazwy pochodzące od masztu, który stabilizują, oraz od części masztu, do której dana wanta jest przytwierdzona górnym końcem.
Każda wanta musi mieć możliwość regulacji jej napięcia. Wykonuje się to poprzez zmianę jej długości. Na większości jednostek stosuje się w tym celu ściągacze różnych konstrukcji, a tylko na najmniejszych jednostkach mogą być zamiast ściągaczy użyte wantowniki. Z kolei dolny koniec ściągacza lub wantownika przymocowany jest do podwięzi wantowej przymocowanej bezpośrednio do kadłuba jednostki, której zadaniem jest rozłożenie sił napinających na elementy konstrukcyjne jednostki. W tekstach szant i piosenek żeglarskich wanty są często stosowanym motywem, w znaczeniu miejsca, gdzie wiatr gra melodie.